W 1901 roku - w Krakowie - założone zostało stowarzyszenie skupiające polskich intelektualistów pod przewodnictwem Mariana Zdziechowskiego (wybitnego literaturoznawcy i filozofa, w międzywojniu kandydata na prezydenta II Rzeczpospolitej). Przybrało ono nazwę „Klubu Słowiańskiego”. Jego członkami byli, między innymi: Bujak Franciszek, Boudein de Courtenay Jan – słynny językoznawca, znany socjolog Gumplowicz Ludwik, Grzymała-Siedlecki Adam, Gostomski Witold, dyrektor Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego – Kolankowski Ludwik, Łoś Jan, wydawca pisma „Ruś” we Lwowie – Rawita-Gawroński Franciszek, Nitsch Kazimierz, Morawski Kazimierz, Sokołowski Marian, Straszewicz Ludwik, a także liberał ukraiński, wydawca „Rusłana” oraz założyciel pisma „Diła” – Barwiński Aleksander i pisarz ukraiński Łepki Bohdan. W sumie w Klubie udzielało się około 45 osób.
Głównym zadaniem ugrupowania było poznawanie umysłowego i kulturalnego życia wszystkich ludów słowiańskich. Cechą charakterystyczną obrad „Klubu Słowiańskiego” było zdecydowane akcentowanie „słowiańszczyzny” – idei wspólnoty etnicznej zamieszkującej Europę Wschodnią, Środkową i Południowowschodnią, przy jednoczesnym, zdecydowanym sprzeciwie wobec panslawizmu – myśli spod znaku koncepcji N. Danilewskiego – wywodzącego się z rosyjskiej doktryny słowianofilstwa. W dyskusjach „Klubu Słowiańskiego” dominowało niepodważalne przeświadczenie, iż panslawizm jest przesiąknięty duchem Wschodu, z gruntu odmiennym i nie do przyjęcia przez słowiańską Europę Środkowowschodnią i Południową. „Panslawizm złączył się z panazjatyzmem” – to była główna obawa jak i powód nieufności do Rosjan polskich miłośników Słowiańszczyzny.
W stycznia 1905 roku rozpoczęto wydawanie własnego czasopisma, zatytułowanego „Świat Słowiański”. Od początku ukazywania się aż do ostatniego numeru (łącznie wyszło 117 numerów, ostatni w lipcu 1914 roku) redaktorem jego był Feliks Koneczny (historiozof). Na każdy numer, przeciętnie liczący 60–70 stron, składały się: artykuły, listy od korespondentów (z Francji, Rosji, Czech i Wielkopolski), przemówienia, recenzje, przegląd prasy słowiańskiej, bibliografia tekstów ukazujących się na Słowiańszczyźnie i kronika aktualnych zdarzeń.Tytuł czasopisma „Świat Słowiański” był ponadto zaopatrzony w podtytuł brzmiący: „Miesięcznik poświęcony słowianoznawstwu i przeglądowi spraw słowiańskich ze stanowiska polskiego”.
Cele przyświecające redakcji: „Świat Słowiański” miał informować o przejawach życia społecznego, kulturalnego i politycznego narodów słowiańskich. Pismo starało się polskość pogodzić ze słowianofilstwem bez jakiegokolwiek uszczerbku dla naszej indywidualności narodowej.
Na łamach „Świata Słowiańskiego” usiłowano stworzyć platformę współpracy i solidarności nie tylko między narodami słowiańskimi, ale i też miedzy innymi wspólnotami etnicznymi, dzielącymi los nacji zniewolonych.
W dziejach „Świata Słowiańskiego” dają się wyraźnie rozróżnić dwa okresy. Pierwszy z nich, trwający mniej więcej od powstania pisma do roku 1909, charakteryzuje się supremacją problematyki ukraińskiej. W drugim okresie, do ostatniego numeru, poruszana tematyka w większym stopniu dotyczyła Słowiańszczyzny południowej.
Od początku powstania Klubu Słowiańskiego, później „Świata Słowiańskiego”, zasadniczą jego ideą było nawiązanie współpracy z liberalną inteligencją ukraińską, której apogeum przypadało na lata 1902–1908. Wówczas do bliskich współpracowników pisma i Klubu Słowiańskiego należeli: literat Bohdan Łepki, profesorowie Uniwersytetu Lwowskiego - Cyryl Studziński i Aleksander Kolessa oraz poseł Aleksander Barwiński. „Świat Słowiański” otwarty był także na autorów ukraińskich. Przykładem jest cykl artykułów B. Łepki, w których usilnie akcentowane są kwestie co najmniej kulturowego równouprawnienia narodu ukraińskiego z innymi nacjami wchodzącymi w skład CK. Austro-Węgier. W tekstach tych Łepki omawiał zjawisko pobudzania świadomości narodowej Ukraińców, ze szczególnym względem popularyzując program „Proswitneho Towaristwa imeni Szewczenka”, które głosiło w swym głównym punkcie ekonomiczny i kulturalny rozwój ukraińskiego narodu.
W roku 1908 w podwójnym numerze za sierpień i wrzesień można zaobserwować koncentrację tematyki wszystkich prawie tekstów wokół Słowacji, Czech, Chorwacji i Serbii. Od tego momentu problematyka Słowiańszczyzny południowej na łamach „Świata Słowiańskiego” zdecydowanie przeważa. Omawiane są najistotniejsze zdarzenia współczesne, mające miejsce na obszarze aktualnych zainteresowań miesięcznika, jak np. Zjazdy Słowiańskie (Praga, lipiec 1908, Sofia, lipiec 1910), Zjazd Słoweńsko-Chorwacki, czy wystąpienia polityczne, szczególnie te, które głosiły postulaty zwiększenia autonomii słowiańskich nacji w ramach CK Austrii. Wydawane były także numery tematyczne, poświęcone bądź omawianiu stosunków wzajemnych między Polakami a np. Czechami, bądź dotyczące prezentacji któregoś z narodów słowiańskich, jak np. Bułgarii. Ale nie tylko. Pisano także i o innych narodach zamieszkujących południowowschodnią Europę, jak np. o Węgrach.
Na podstawie prezentacji dr hab. Leszka Gawora, prof. UR („Świat Słowiański” [1905–1914], ΣΟΦΙΑ nr 4)
_________________ Najjaśniejszemu Panu będę służył do ostatniej kropli krwi!!!
Nie możesz pisać nowych tematów Nie możesz odpowiadać w tematach Nie możesz zmieniać swoich postów Nie możesz usuwać swoich postów Nie możesz głosować w ankietach
