Kazimierz Badeni, herbu Bończa (ur. 14 października 1846 w Surochowie, zm. 9 lipca 1909) - polski prawnik i polityk
Urodził się w Surochowie 14 października 1846 r. jako syn Władysława i Cecylii z Mierów. Wykształcił się w Krakowie. Ukończył najpierw gimnazjum św. Anny, a następnie w lalach 1862 -1867 Uniwersytet Jagielloński, na którym uzyskał jesienią 1867 r. tytuł doktora praw. Z wykształceniem tym łatwo mógł dostać pracę i rozpocząć karierę zawodową. Podobnie jak inni urzędnicy w Austrii, często był przenoszony zarówno z miejscowości do miejscowości, jak i z jednego stanowiska na inne. Najpierw zatrudniony został w delegaturze Namiestnictwa w Krakowie, skąd przeniesiono go do ministerstwa spraw wewnętrznych w Wiedniu. W 1871 r. uzyskał mianowanie na kierownika starostwa powiatowego w Żółkwi, gdzie dał się poznać jako dobry administrator. Po dwóch latach otrzymał pracę w Rzeszowie. W latach 1873 - 1879 pełnił funkcję starosty powiatowego, zdobywając opinię człowieka energicznego i nowoczesnego. Ułatwiło mu to dalszą karierę, której droga wiodła przez Kraków. Oddelegowany bowiem został do tamtejszego Namiestnictwa. W tym czasie ożenił się z Marią Skrzyńską, wchodząc przy okazji w posiadanie znacznego majątku. Powiększył go dzięki zapisowi wdowy po przedostatnim z Mierów. Dzięki temu wszedł do warstwy najzamożniejszych ziemian. Utrzymywali oni ze sobą bliskie stosunki. Kazimierz związał się z konserwatystami krakowskimi m. in. wieloletnim ministrem finansów w rządzie wiedeńskim (w latach 1880 -1891) Julianem Dunajewskim. W 1886 r. wystąpił ze służby państwowej i zamieszkał w Busku. Planował skoncentrować się na pracy we własnym majątku. Jednak już dwa lata później, za namową ministra Dunajewskiego i przy jego poparciu, został namiestnikiem Galicji. Awans ten nastąpił w okresie przełomowym, gdy po dwudziestu latach rządów starszego pokolenia konserwatystów nastąpił kryzys objawiający się przede wszystkim w gospodarce, oświacie oraz niezadowoleniu ludności chłopskiej i ruskiej. Zadaniem polityka zaliczanego do młodszej generacji konserwatystów było rozwiązanie nabrzmiałych problemów.
Badeni jako namiestnik konsekwentnie zmierzał do porozumienia z ruskimi nacjonalistami na gruncie wierności dla monarchiii austro-węgierskiej oraz obrządku grekokatolickiego. Chciał ograniczyć w ten sposób znaczenie moskalofilów, którzy wyrzekając się odrębności, opowiadali się za zjednoczeniem się całej ludności ruskiej z Rosją na gruncie prawosławia i wspólnego rosyjskiego języka. Badeni, budując podstawy porozumienia z Rusinami, popierał zakładanie dla ich dzieci szkół elementarnych, prace nad podręcznikami dostosowanymi do kształtującego się języka literackiego oraz sprowadzanie na Uniwersytet Lwowski znanych naukowców ruskich. Wtedy to jeden z nich profesor Michajło Hruszewski wprowadził termin Ukraińcy, którym objął ludność ruską zamieszkałą nie tylko pod panowaniem austriackim, ale także i rosyjskim. Badeni dostrzegł rodzącą się świadomość narodową Ukraińców i szybko zauważył, że procesu tego nie da się powstrzymać. Próbował go więc wykorzystać zarówno dla polskiej, jak i austriackiej racji stanu. Liczył, że świadomość ukraińska, ukształtowana przy polskiej pomocy, dotrze aż za Dniepr, a kształtujący się naród ukraiński zerwie w przyszłości więzi z Moskwą i zbrata się z Polakami.
Energiczny namiestnik zmienił dotychczasową politykę konserwatystów, zmierzającą do ograniczenia rozwoju szkolnictwa i możliwości kształcenia się młodzieży wiejskiej. Nie uważał, jak wielu jego poprzedników, że rozwój szkolnictwa zawsze musi powodować odciąganie dzieci od zawodów ich rodziców. Zwiększył wydatki na oświatę. Dzięki temu zmalała ilość gmin pozbawionych szkół a liczba uczniów w perspektywie kilkunastu lat podwoiła się. Badeni przyczynił się w znacznej mierze do zmniejszenia analfabetyzmu oraz do faktycznego podzielenia placówek oświatowych, nauczycieli i uczniów na dwie kategorie - miejską (bardziej docenianą i szanowaną) oraz małomiasteczkową i wiejską (dość często nadal zaniedbywaną).
Dostrzegając zagrożenie, jakie niósł rodzący się ruch ludowy dla uprzywilejowanej pozycji ziemiaństwa, w interesie popierającej go bazy społecznej, Badeni starał się zahamować jego rozwój. Konsekwentnie ograniczał możliwości działania organizacji i działaczy chłopskich, a nawet stosował represje w stosunku do liderów, takich jak ks. Stanisław Stojałowski czy też Bolesław Wysłouch. Podobnie postępował w stosunku do socjalistów. Były to działania skazane na dłuższą metę na niepowodzenie i już po kilku latach polityka ta okazała się nieskuteczna.
Kazimierz Badeni w swoich poczynaniach gospodarczych starał się w miarę możliwości chronić interesy ziemian. Dążył do pogodzenia polskiej i austriackiej racji stanu. Był lojalny wobec władz wiedeńskich, ale gdy te szkodziły interesom polskim potrafił się im skutecznie oprzeć. Tak było w 1890 r. gdy za namową rządu Franciszek Józef nie chciał zgodzić się na sprowadzenie zwłok Mickiewicza na Wawel. Badeni udał się wówczas do Wiednia i na znak protestu złożył dymisję. Panujący cofnął zakaz i dymisji nie przyjął. W 1894 r. namiestnik brał aktywny udział w urządzaniu wystawy krajowej we Lwowie. Nakłonił cesarza, aby objął nad tą ważną dla Polaków imprezą patronat i przybył tam wraz z całym rządem na kilka dni. Wystawa okazała się sukcesem gospodarczym i politycznym nie tylko Galicji, ale także Polaków z pozostałych zaborów oraz z emigracji. Poważnie jednak zaniepokoiła dwa pozostałe państwa zaborcze, przyczyniając się niestety do nasilenia represji niemieckich w zaborze pruskim.
Okres rządów tego namiestnika był dla Galicji pomyślny i nazwano go erą Badeniego. Cesarz Franciszek Józef, wysoko oceniając jego umiejętności polityczne, gospodarcze i administracyjne, zaprosił go w 1895 r. do Wiednia i powierzył mu stanowisko premiera. Funkcję tę piastował w latach 1895 - 1897. Nastąpiło wówczas apogeum wpływów polskiej szlachty konserwatywnej w Austrii. W skład swojego rządu Badeni powołał dwóch Polaków: Leona Bilińskiego jako ministra skarbu i Edwarda Rittnera jako ministra dla Galicji. Doradcą premiera został znany publicysta Stanisław Koźmian. Stojąc na czele gabinetu, Badeni starał się rozwiązywać kwestie, których nie podjęły się poprzednie rządy. W 1896 r. zreformował ordynację wyborczą do parlamentu zwanego Radą Państwa. Do tej pory obowiązywał system kurialny, polegający na tym, że wyborców dzielono na cztery grupy zwane kuriami (ziemiańską, miejską, izb handlowych i wiejską). Liczba deputowanych wybieranych przez każdą kurię zależała m.in. od ilości płaconych przez nią podatków. Badeni utworzył piątą kurię, w której wybierano na drodze powszechnego głosowania. Z piątej kurii startowali w wyborach z reguły politycy najbardziej znani. Badeni wykonał zatem ważny krok na drodze do wprowadzenia w 1907 r. wyborów powszechnych.
Premier Polak okazał się osobą odpowiednią do odnowienia ugody finansowej pomiędzy obydwoma członami habsburskiej monarchii, tzn. Austrią i Węgrami. Część austriacka państwa była bogatsza, a węgierska biedniejsza. Badeni podtrzymał zasadę, że z budżetu centralnego Węgrzy otrzymywali procentowo więcej niż wytwarzali. Dzięki jej stosowaniu racje ekonomiczne nakazywały najliczniejszemu po Niemcach narodowi utrzymywać i umacniać dualistyczną monarchię.
Palącym problemem w połowie lat dziewięćdziesiątych była kwestia języka urzędowego na terenie Czech. Badeni postanowił zrównać w prawach dyskryminowaną w tej prowincji ludność słowiańską przez wydanie rozporządzeń językowych, przyznających językowi czeskiemu równouprawnienie z niemieckim, nie tylko w służbie zewnętrznej, ale także w urzędowaniu wewnętrznym. Wzburzyło to stronnictwa niemieckie, wywołując gwałtowne protesty zarówno w parlamencie jak i demonstracje na ulicach Wiednia. Chcąc zlikwidować niepokoje cesarz udzielił Badeniemu dymisji. Następca Polaka zniósł ustawy językowe. Decyzja ta nie przyczyniła się jednak do wzmocnienia państwa i likwidacji napięć miedzy Niemcami i Czechami.
Badeni pozbawiony urzędu premiera wrócił triumfalnie witany do Galicji. Zajął się własnym gospodarstwem. Pracował nadal w komisji budżetowej Sejmu Krajowego. Został honorowym obywatelem wielu galicyjskich miast, a w 1896 r. wydział filozoficzny Uniwersytetu we Lwowie przyznał mu tytuł doktora honoris causa.
Kazimierz Badeni zmarł nagle 9.VII.1909 r. w pociągu, podczas powrotu z kuracji. Na jego pogrzeb, obok wielu delegacji polskich, przybyła także deputacja posłów czeskich, którzy nie zapomnieli jego zabiegów o prawa językowe dla narodu czeskiego.
Zasługi Kazimierza Badeniego doceniła także rzeszowska rada miejska, która wkrótce po objęciu przez niego urzędu premiera 24 września 1895 r. nadała mu dyplom honorowego obywatela Rzeszowa.
_________________ "Odrzucamy wszelkie totalizmy, opieramy się na kulturze łacińskiej, wyrażamy nadzieję na odrodzenie ludów w dorzeczu Dunaju, chcemy wspólnej granicy z Węgrami, chcemy monarchii."
K. u. K. Feldmarschalleutnant K. von Gross-Sanden, "Tiger von Krakau"
Nie możesz pisać nowych tematów Nie możesz odpowiadać w tematach Nie możesz zmieniać swoich postów Nie możesz usuwać swoich postów Nie możesz głosować w ankietach
